Mieren in een appelboom zijn op zichzelf niet gevaarlijk voor de boom, maar ze wijzen vrijwel altijd op een groter probleem: bladluizen. Mieren “hoeden” bladluizen omdat die een zoete vloeistof afscheiden waar mieren dol op zijn. Ondertussen zuigen de bladluizen sap uit de jonge scheuten en bladeren van je appelboom, en dát kan de boom wel degelijk schaden. Of je moet ingrijpen, hangt af van hoe erg de bladluisaantasting is.
Waarom lopen er mieren in je appelboom?
Mieren klimmen een appelboom in voor de honingdauw die bladluizen produceren. Honingdauw is een kleverige, suikerrijke uitscheiding en is voor mieren een gemakkelijke voedselbron. In ruil daarvoor beschermen mieren de bladluiskolonie actief: ze verjagen natuurlijke vijanden van bladluizen, zoals lieveheersbeestjes en gaasvliegen. Zo houd je als boomgaardeigenaar indirect een plaag in stand zolang je de mieren niet aanpakt.
Als je dus mieren langs de stam omhoog ziet lopen, is dat bijna altijd een teken dat er ergens in de kroon een bladluiskolonie zit. Kijk dan goed naar de jonge scheuttopjes en de onderkant van de bladeren. Bladluisaantasting herken je aan gekrulde of verkleurde bladeren en aan de kleverige laag honingdauw op bladeren en vruchten.
Wanneer zijn mieren in een appelboom écht een probleem?
Een handjevol mieren is geen ramp. Het wordt een probleem als de bladluiskolonie zo groot wordt dat de appelboom er zichtbaar last van heeft. Jonge bomen zijn kwetsbaarder dan volwassen exemplaren, omdat ze minder reserves hebben om een aanval te doorstaan. Bij zware aantasting kunnen scheuten afsterven, vruchten misvormend groeien en de algehele groei van de boom tegenvallen.
Op zichzelf maken mieren geen gaten in hout en vreten geen wortels aan. Ze zijn dus geen directe veroorzakers van schade, maar door het beschermen van bladluizen vergroten ze de aantasting indirect flink.
Mieren in de appelboom weren met een lijmring
De meest effectieve en onschadelijke aanpak is een lijmring om de stam. Je wikkelt een strook speciaal lijmpapier of een met lijm besmeerd band rondom de stam op zo’n 30 tot 50 centimeter boven de grond. Mieren kleven vast zodra ze de ring aanraken en komen de kroon niet meer in. Zonder aanvoer van mieren kunnen de natuurlijke vijanden van bladluizen, zoals lieveheersbeestjes, hun werk doen en de kolonie vanzelf terugdringen.
Let op een paar praktische punten bij een lijmring:
- Breng de ring NOOIT direct op de bast aan bij jonge of dunschorsbomen. Gebruik altijd een beschermende onderlaag (bv. een strook schuimrubber of doek) zodat je de bast niet beschadigt.
- Controleer de ring regelmatig. Als hij vol zit met insecten, bladeren of stof, werkt hij niet meer goed.
- Zorg dat geen takken of klimplanten de lijmring “omzeilen” als brug naar de boom.
- Hang de ring aan het begin van het voorjaar, zodra de temperaturen stijgen en mieren actiever worden.
Andere manieren om mieren te weren
Naast lijmringen zijn er meer methoden, al zijn die minder betrouwbaar als enige maatregel. Koffiedik of kalk rondom de voet van de stam strooien kan mieren tijdelijk afschrikken, maar werkt minder goed bij regen. Sommige tuiniers smeren een ring van vaseline of een biologische boomlijm direct op een doek om de stam, wat hetzelfde principe heeft als de lijmring.
Wil je de bladluizen zelf aanpakken, dan kun je de aangetaste scheuten afspuiten met een krachtige waterstraal. Daarmee verwijder je een groot deel van de kolonie direct. Herhaal dit een paar keer in de week. Een oplossing van groene zeep met water (ongeveer een theelepel per liter) werkt ook goed als spuitvloeistof op de bladluizen zelf, zonder de boom te beschadigen.
Stimuleer lieveheersbeestjes in je tuin door te zorgen voor diverse beplanting en te vermijden dat je chemische middelen inzet die ook nuttige insecten doodt. Één lieveheersbeestje eet per dag tientallen bladluizen.
Wat je beter kunt laten staan
Chemische mierenbestrijdingsmiddelen horen niet thuis in en rondom een fruitboom. Ze schaden bijen en andere bestuivers, en omdat de appelboom bloemen moet laten bestuiven voor een goede oogst, ben je dan dubbelop de pineut. Ook het gebruik van giftige korrels op de grond rondom de stam is risicovol voor vogels en egels die deze per ongeluk opeten.
Het heeft ook weinig zin om alleen de mieren te bestrijden zonder de bladluiskolonie aan te pakken. Dan keren de mieren snel terug zodra er weer een nieuwe kolonie groeit.
Zie je mieren omhoog lopen langs de stam van je appelboom, hang dan vroeg in het seizoen een lijmring aan en controleer de kroon op bladluizen. Pak beide tegelijk aan en je houdt de situatie in de meeste gevallen goed onder controle, zonder dat je naar chemische middelen hoeft te grijpen.
