Fruitbomen verplant je het beste in het najaar of het vroege voorjaar, als de boom in rust is. Dat betekent: na het vallen van het blad (oktober-november) of vóór het uitlopen in het voorjaar (februari-maart). Op dat moment is de wortelactiviteit laag, waardoor de boom de verhuizing beter overleeft en sneller aanslaat op de nieuwe plek.
Of je nu een jonge boom wil verplaatsen of een al jaren staande fruitboom een betere plek wilt geven, het tijdstip maakt een groot verschil voor de overlevingskans. Hieronder lees je wanneer je precies moet handelen en wat je daarbij in de gaten houdt.
Najaar of voorjaar: wat is het beste moment om een fruitboom te verplanten?
Beide momenten werken, maar ze hebben elk een eigen voordeel. In het najaar heeft de boom al zijn energie opgeslagen in de wortels en het hout. De grond is dan ook nog relatief warm, waardoor de wortels na het verplanten nog een paar weken kunnen doorgroeien voor de winter echt invalt. Dat geeft de boom een voorsprong op het voorjaar.
Verplanten in het vroege voorjaar (februari of begin maart) lukt ook goed, zolang je maar handelt vóórdat de knoppen echt openspringen. Zodra de boom in volle groei schiet, heeft hij alle wortels nodig om water en voedingsstoffen op te nemen. Als je dan verstoort, kost dat de boom veel energie en loop je de kans dat hij slecht aanslaat of zelfs wegvalt.
Zomer is sowieso het slechtste moment. De boom staat dan in volle bladontwikkeling en verdampt veel vocht. Tegelijk zijn de wortels beschadigd door het verplanten, waardoor de aanvoer van water sterk daalt. Dat leidt al snel tot verwelking of uitval.
Hoe oud is de boom? Dat bepaalt hoeveel wortel je meeneemt
Een jonge boom van één of twee jaar oud verplant je relatief eenvoudig. De wortels zijn nog beperkt van omvang en zitten niet diep. Bij een oudere of al langere tijd ingeplante boom is dat anders: die heeft een uitgebreid wortelstelsel opgebouwd dat tot ver buiten de kroonprojectie kan reiken.
Als vuistregel geldt: steek de wortels af op 50 tot 100 centimeter van de stam, afhankelijk van hoe oud de boom is. Een kleine of jonge boom: dichter bij de stam. Een oudere, grote boom: verder weg. De diepte is doorgaans 20 tot 30 centimeter, tenzij de grondsoort aanleiding geeft om dieper te gaan. Gebruik hiervoor een scherpe schop, zodat je de wortels zo weinig mogelijk scheurt.
Hoe meer intact wortelgestel je meeneemt, hoe groter de kans dat de boom aanslaat. Maar wees realistisch: bij een boom die al tien jaar staat, kun je nooit alle wortels redden. Reken erop dat de boom in het eerste jaar na verplanting duidelijk minder groeit en fruit geeft. Dat is normaal en geen teken dat het mislukt.
Is het verstandig om een oude fruitboom te verplanten?
Dat hangt af van de leeftijd en de conditie van de boom. Een fruitboom van drie tot vijf jaar oud verplaatst je met een redelijke kans op succes, zeker als je het op het juiste moment doet. Bij bomen ouder dan tien tot vijftien jaar wordt de kans op mislukken groter. De wortels zitten dan diep en breed, en je kunt onmogelijk alles meenemen.
Overweeg bij een heel oude boom eerder een stek of oculatie te nemen van een mooie tak, en de boom op zijn plek te laten staan. Verplanten is dan meer risico dan het waard is. Bij twijfel: zet de boom een seizoen eerder al “vast” door rondom te snoeien in de wortels (een techniek die “wortelsnoeien” heet). De boom maakt dan als reactie meer fijne wortels dicht bij de stam aan, wat de verplanting later makkelijker maakt.
Praktisch: dit doe je op de dag van verplanten
- Kies een bewolkte dag of een dag zonder felle zon. Dat beperkt de verdamping via het blad (bij verplanting in het voorjaar als knoppen al zwellen).
- Steek rondom de boom af op 50 tot 100 centimeter van de stam, tot 20 à 30 centimeter diepte.
- Houd de kluit zo intact mogelijk. Wikkel hem eventueel in jutezak of plastic als je de boom moet vervoeren.
- Graaf het plantgat op de nieuwe plek ruim genoeg: minstens anderhalf keer de breedte van de kluit.
- Plant op dezelfde diepte als de boom stond. Te diep planten leidt tot problemen met de entplaats of het onderstam.
- Geef direct na het planten flink water, ook in het najaar.
- Zet een paal of stok naast de boom en bind hem vast. De wortels mogen niet gaan lopen voordat ze goed zijn ingegroeid.
Na het verplanten geldt: in het eerste jaar regelmatig water geven, zeker tijdens droge periodes. Snoeien in dat eerste jaar beperkt de boom nog meer, dus houd dat minimaal. Een verplante fruitboom heeft één tot twee seizoenen nodig om weer echt op gang te komen. Heb je het tijdstip goed gekozen en de wortels zo intact mogelijk gehouden, dan is de kans groot dat hij zich daarna goed herstelt.
