Kippen luizen zijn kleine, kruipende parasieten die leven op de huid en veren van kippen. Ze veroorzaken jeuk, stress en bij ernstige besmetting zelfs bloedarmoede. Bijna elke kippenhouder krijgt er vroeg of laat mee te maken, want luizen horen bij het natuurlijke ecosysteem van een kippentuin. Gelukkig zijn ze goed te bestrijden als je ze op tijd herkent.
Wat zijn kippen luizen precies?
Kippenluizen (ook wel vedermijten of veerluis genoemd) zijn afgeplatte insecten van één tot drie millimeter groot. Ze leven hun hele leven op de kip zelf, in tegenstelling tot de vogelmijt die ‘s nachts op de kip kruipt en overdag in de kippenstal verstopt zit. Kippenluizen bewegen snel door het verenkleed en voeden zich met huidschilfers, veren en soms bloed. Je ziet ze het vaakst rondom de anus, onder de vleugels en aan de basis van de staartpennen.
Ze leggen eitjes (neten) aan de basis van de veren. Die eitjes zie je als kleine witte of geelachtige clusters die stevig vastgeplakt zitten aan de veerschacht. Eén vrouwtjesluis legt in haar leven tientallen tot honderden eitjes, waardoor een besmetting snel kan uitgroeien als je er niet op tijd bij bent.
Hoe herken je een besmetting?
Een kip met luizen krabt veel, pikt aan zichzelf en baadt zich overdreven vaak in stof. Ze kan onrustig lijken, minder eten en een dof verenkleed krijgen. Bij ernstige besmettingen wordt de kam bleek, wat een teken kan zijn van bloedarmoede. Jonge kippen en hennen die broeden zijn extra kwetsbaar, omdat ze minder beweging hebben en het stofbaden laten staan.
Controleer je kippen regelmatig door de veren rondom de anus en onder de vleugels te spreiden. Zie je kleine, snel bewegende beestjes of witte neten clusters? Dan is er sprake van een besmetting. Doe dit bij voorkeur overdag, want kippenluizen zijn actief in het daglicht.
Kippen luizen behandelen: zo pak je het aan
Er zijn meerdere manieren om kippen luizen te bestrijden. Welke het beste werkt, hangt af van de ernst van de besmetting en of je liever een chemisch of natuurlijk middel gebruikt.
- Stofbad met houtskoolpoeder of zeoliet: Een goed stofbad is de meest natuurlijke manier. Voeg aan het bad fijn zand toe met diatomeeënaarde (kiezelguhr). Dit poeder beschadigt het pantser van de luis en droogt hem uit. Zorg dat het bad altijd beschikbaar is, ook in de winter onder een afdak.
- Diatomeeënaarde direct op de kip: Strooi het poeder voorzichtig in het verenkleed, vooral rondom de anus en onder de vleugels. Herhaal dit na zeven tot tien dagen om ook de net uitgekomen neten te raken.
- Insecticiden spray of poeder: In de dierenwinkel zijn middelen op basis van pyrethrinen verkrijgbaar. Deze zijn effectiever bij een zware besmetting. Volg altijd de gebruiksaanwijzing en houd rekening met een wachttijd voor eieren als er een waarschuwing op staat.
- Neem- of lavendelolie: Sommige kippenhouders gebruiken verdunde neemolie als aanvulling. Het houdt luizen op afstand, maar is minder effectief als de besmetting al groot is.
Behandel altijd alle kippen tegelijk, ook als niet alle dieren zichtbaar last hebben. Luizen verspreiden zich snel van kip tot kip via direct contact.
De stal meenemen in de behandeling
Kippenluizen leven op de kip, maar hun eitjes en jonge stadia kunnen tijdelijk in strooisel en spleten overleven. Verwijder het volledige strooisel tijdens een behandeling, reinig de stal grondig en bestrooi spleten en zitstokken met diatomeeënaarde of een geschikt insecticidenmiddel. Laat de stal goed drogen voor je nieuw strooisel inbrengt.
Vervang het strooisel regelmatig, want vochtig en vuil strooisel maakt de omstandigheden idealer voor parasieten. Een schone, droge stal is de beste basis voor een luisvrije koppel.
Voorkomen is beter dan bestrijden
Een stofbad dat altijd toegankelijk is, is de belangrijkste maatregel. Kippen stofbaden van nature om parasieten op afstand te houden. Zorg voor een bak van minstens 50 bij 50 centimeter met fijn zand, eventueel gemengd met diatomeeënaarde of houtskoolpoeder.
Controleer je kippen minstens eens per maand op luizen. Nieuwe kippen in quarantaine houden voor twee weken voordat je ze bij de bestaande koppel zet, voorkomt dat je onbewust een besmetting de tuin in brengt. Wilde vogels kunnen luizen ook meebrengen, dus een overdekte uitloop beperkt dat risico iets.
Kippen luizen zijn vervelend, maar goed beheersbaar als je ze vroeg opmerkt en consequent aanpakt. Regelmatige controle, een altijd beschikbaar stofbad en snelle actie bij de eerste tekenen zorgen ervoor dat een lichte besmetting nooit uitgroeit tot een serieus probleem voor je koppel.
