Schurft bij perenbomen is een schimmelziekte die bruine, ruwachtige vlekken veroorzaakt op de vruchten, bladeren en jonge twijgen. De ziekte wordt veroorzaakt door de schimmel Venturia pirina en is een van de meest voorkomende problemen bij perenbomen in Nederland en België. Gelukkig is perenschurft goed te beheersen als je weet waar je op moet letten.
Hoe herken je schurft bij een perenboom?
De eerste tekenen van perenschurft verschijnen meestal in het voorjaar, kort na de bloei. Op de jonge bladeren zie je olijfgroene tot bruine vlekken die er enigszins fluweelachtig uitzien. Later in het seizoen worden die vlekken donkerder en droger. Op de vruchten zelf zie je bruine, kurkerige verkleuringen en soms duidelijke scheuren of vergroeiingen in de schil. De peren worden lelijk en zijn slecht houdbaar, maar ze zijn in de meeste gevallen nog wel eetbaar als je de aangetaste plekken wegsnijdt.
Op jonge twijgen kan de schimmel blaasjes of barstjes veroorzaken in de schors. Dat zijn de zogenaamde schurftblaasjes, die in de winter als overwinteringsplek dienen voor de schimmel. Let daar dus ook op als je de boom inspecteert buiten het groeiseizoen.
Hoe verspreidt perenschurft zich?
De schimmel overwintert in aangetast blad op de grond en in geïnfecteerde twijgen. In het voorjaar, als de temperatuur stijgt en het regent, worden er sporen (ascosporen) vrijgelaten. Die sporen verspreiden zich via de lucht en belanden op jonge bladeren en vruchtjes. Vochtig, regenachtig weer in april en mei is het gevaarlijkste moment: de schimmel heeft vocht nodig om te kiemen en het jonge weefsel te infecteren.
Hoe langer het blad nat blijft, hoe groter de kans op infectie. Een korte regenbui bij 10 graden leidt al tot infectie als het blad daarna minstens 11 uur vochtig blijft. Bij hogere temperaturen (rond 20 graden) is al 9 uur vochtig blad genoeg. Dat maakt het voorjaarsweer in onze regio helaas bijna ideaal voor deze ziekte.
Welke perenvariëteiten zijn gevoelig?
Niet alle perenvariëteiten zijn even vatbaar. Bekende variëteiten zoals ‘Conference’ en ‘Doyenné du Comice’ zijn vrij gevoelig voor schurft. Als je een nieuwe perenboom wilt aanplanten en schurft een terugkerend probleem is in jouw tuin, kijk dan naar meer resistente variëteiten. ‘Concorde’ staat bekend als iets minder vatbaar, maar volledig schurftresistente perenvariëteiten zijn in de praktijk nog zeldzamer dan bij appels.
Schurft bij perenbomen voorkomen
Voorkomen begint bij goed onderhoud. Een open, luchtige kroon droogt sneller op na regen, waardoor de schimmel minder kans krijgt. Snoei je perenboom jaarlijks in de winter zodat licht en lucht goed doordringen. Plant de boom niet te dicht op een muur of schutting waar de luchtcirculatie beperkt is.
Ruim in de herfst gevallen blad zorgvuldig op en verwijder het uit de tuin. Laat het niet onder de boom liggen, want daar overwintert de schimmel in. Composteren van aangetast blad wordt afgeraden, tenzij je een hete composthoop hebt die hoog genoeg in temperatuur komt om de schimmel te doden.
Vermijd beregening van bovenaf, zeker in de ochtend of avond. Als je water geeft, doe dat dan bij voorkeur aan de voet van de boom, zodat het blad droog blijft.
Schurft bij perenbomen bestrijden
Als je al infectie ziet, zijn er een paar opties:
- Verwijder aangetaste delen. Knip aangetaste twijgen weg tot in gezond hout en gooi ze weg, niet op de composthoop. Verwijder ook aangetaste vruchten die aan de boom blijven hangen.
- Zwavelbevattende middelen. Zwavel is een van de oudste en meest gebruikte middelen tegen schimmelziekten in de fruitteelt. Het werkt preventief en is toegestaan in de biologische teelt. Spuit preventief, vanaf het moment dat de knoppen uitlopen, en herhaal na regen. Lees altijd het etiket voor de juiste dosering.
- Koperpreparaten. Koper (bijvoorbeeld als koperoxychloride) werkt ook preventief tegen schurft. Het wordt gebruikt in de biologische teelt, maar spaarzaam, omdat koper zich opstapelt in de bodem. Gebruik het alleen als zwavel onvoldoende helpt.
- Chemische fungiciden. Voor particulieren zijn er beperkt middelen beschikbaar. Vraag bij een tuincentrum naar specifiek toegelaten fungiciden voor perenschurft in de hobbyteelt. Let op: niet alle professionele middelen zijn toegestaan voor particulier gebruik in Nederland.
Het belangrijkste spuitmoment is het zogenaamde groene knopstadium tot vlak na de bloei. In die periode is de boom het meest vatbaar. Wie dan preventief beschermt, heeft de rest van het seizoen veel minder last.
Wat doe je met aangetaste peren?
Peren met schurft op de schil zijn niet oneetbaar. De bruine, kurkerige plekken zitten alleen op de buitenste schil en het vruchtvlees eronder is gewoon te eten. Schil de peren voor gebruik of snijd de aangetaste plekken weg. Voor de verkoop of langdurige bewaring zijn ze minder geschikt, omdat de aangetaste plek sneller rot.
Schurft bij perenbomen is vervelend maar goed beheersbaar met een combinatie van preventieve maatregelen en gericht ingrijpen op het juiste moment. De sleutel zit in een luchtige kroon, het opruimen van bladafval in de herfst en preventief spuiten in het vroege voorjaar. Wie elk jaar op tijd begint, houdt de ziekte in de meeste gevallen goed onder controle.
