Kippen zijn gedomesticeerde vogels die wereldwijd worden gehouden voor hun eieren, vlees en soms gewoon als huisdier. Ze behoren tot de meest gehouden dieren ter wereld en zijn veel slimmer en socialer dan veel mensen denken. Of je nu kippen wilt gaan houden, meer wilt weten over hun gedrag of simpelweg nieuwsgierig bent: dit artikel geeft je een compleet en eerlijk beeld.
Wat voor dier is een kip eigenlijk?
Een kip is een gedomesticeerd lid van de fazantenfamilie. De wetenschappelijke naam is Gallus gallus domesticus. Het vrouwtje heet een hen of kip, het mannetje een haan, en een jong dier heet een kuiken. Een groep kippen wordt ook wel een toom genoemd. Kippen kunnen niet echt vliegen, maar ze kunnen kort opfladderen om een roestplaats te bereiken of voor een hek te ontsnappen.
Wat veel mensen verrast: kippen zijn sociaal en intelligent. In een grote toom kan een kip meer dan honderd soortgenoten herkennen en de sociale status van elk van die dieren onthouden. Ze bouwen een duidelijke pikorde op, waarbij elke kip haar plek kent. Verstoringen in die pikorde, zoals het toevoegen van een nieuwe kip, kunnen leiden tot ruzie en stress in de groep.
Kippen houden: wat moet je weten?
Kippen houden is populairder geworden, ook in stedelijke gebieden. Toch zijn er een paar praktische zaken waar je rekening mee moet houden voordat je begint.
- Ruimte: Kippen hebben minimaal twee tot vier vierkante meter buitenruimte per dier nodig om gezond te blijven. Een te kleine ren leidt tot stress en verenpikkerij.
- Beschutting: Een goed kippenverblijf beschermt tegen regen, kou en roofdieren zoals vossen en marters. Zorg voor een gesloten hok met een stevige sluiting.
- Voeding: Kippen eten legmeel of mengvoer, aangevuld met groenten, graan en af en toe insecten. Ze hebben ook grit (kleine steentjes) nodig om hun voedsel te kunnen verteren.
- Water: Schoon, vers water is altijd nodig. Kippen drinken naar schatting twee keer zoveel water als ze voer eten.
- Gezelschap: Kippen zijn kuddedieren. Houd nooit minder dan twee of drie kippen; een eenzame kip wordt ongelukkig.
Let ook op lokale regels. In sommige gemeenten gelden beperkingen voor het houden van kippen in de tuin, of zijn hanen verboden vanwege geluidsoverlast. Controleer dit van tevoren bij je gemeente.
Rassen: welke kip past bij jou?
Er zijn honderden kippenrassen, elk met eigen eigenschappen. Grofweg zijn er drie typen: legrassen, vleesrassen en dubbelnutsrassen.
- Legrassen (zoals de Witte Leghorn of de Barnevelder) leggen veel eieren, soms meer dan driehonderd per jaar, maar hebben weinig vlees.
- Vleesrassen (zoals de Cornish Cross) groeien snel en worden vooral commercieel gehouden.
- Dubbelnutsrassen (zoals de Orpington of de Plymouth Rock) leggen redelijk wat eieren én hebben een goed postuur. Dit zijn populaire keuzes voor de hobbyhouder.
Wil je kippen puur voor de eieren, kies dan een legras. Wil je dieren die ook tam en makkelijk te hanteren zijn, dan scoren rassen als de Orpington of de Brahma goed. Houders met weinig ruimte kiezen soms voor dwergkippen, die minder eten en ruimte nodig hebben maar ook kleinere eieren leggen.
Gezondheid en veelvoorkomende problemen
Kippen zijn over het algemeen stevige dieren, maar ze kunnen ziek worden. De meest voorkomende problemen zijn:
- Rode vogelmijt: Een parasiet die ‘s nachts bloed zuigt en kippen verzwakt. Controleer het hok regelmatig op kleine rode puntjes in kieren en naden.
- Wormen: Kippen die buiten lopen pikken wormeneieren op. Ontwormen twee keer per jaar is bij actieve uitlopers aan te raden.
- Verenpikkerij: Ontstaat vaak door verveling, stress of te weinig ruimte. Geef kippen genoeg afleiding en ruimte.
- Vogelpest (vogelgriep): Een ernstige, besmettelijke ziekte. Volg bij uitbraken de richtlijnen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Preventie is beter dan genezen: een schoon hok, goede voeding en genoeg ruimte voorkomen de meeste problemen. Een zieke kip ga je snel herkennen aan een hangende houding, dof verenkleed of verminderde eetlust.
Eieren: hoeveel leg een kip?
Een gezonde legkip legt gemiddeld vier tot zes eieren per week, afhankelijk van het ras, de leeftijd en het seizoen. In de wintermaanden, als de dagen korter zijn, leggen kippen minder of stoppen tijdelijk. Dit komt doordat daglicht de aanmaak van eieren aanstuurt. Met kunstlicht in het hok kun je dit deels opvangen, maar dat vraagt meer van de kip.
Jonge kippen (ook wel pullets genoemd) beginnen te leggen op een leeftijd van ongeveer vijf tot zes maanden. Na twee tot drie jaar neemt de legproductie duidelijk af, hoewel een kip gemakkelijk tien jaar of ouder kan worden.
Veelgestelde vragen over kippen
Heb je een haan nodig voor eieren? Nee. Kippen leggen ook zonder haan eieren. De eieren zijn dan niet bevrucht en bevatten geen kuiken. Een haan is alleen nodig als je kuikens wilt laten uitkomen.
Mogen kippen in de stad? In veel Nederlandse gemeenten mag je een klein aantal kippen houden in de achtertuin, maar regels verschillen. Hanen zijn in woonwijken vrijwel altijd verboden. Vraag het na bij je gemeente.
Wat eten kippen? Kippen eten van alles: graan, groenten, insecten, wormen en speciaal kippenvoer. Geef ze geen avocado, rauwe aardappelen, ui of chocolade; dat is giftig voor kippen.
Hoe lang leven kippen? Een kip kan acht tot twaalf jaar oud worden, al halen commercieel gehouden kippen die leeftijd zelden. Hobbykippen die goed worden verzorgd, worden regelmatig acht jaar of ouder.
Kippen zijn toegankelijker om te houden dan veel mensen denken, maar ze vragen wel tijd, aandacht en de juiste omstandigheden. Met een goed hok, voldoende ruimte en het juiste ras heb je er dieren bij die zowel nuttig als gezellig zijn, en die je elke dag verrassen met hun gedrag en karakter.
