Kippen ontwormen doe je door ze regelmatig te behandelen met een geschikt ontwormingsmiddel, want wormen komen bij kippen vaker voor dan veel kippenhouders denken. Een besmetting verslechtert de gezondheid van je dieren en verlaagt de legprestaties. Hoe je dat aanpakt, welke middelen werken en hoe vaak je moet behandelen, lees je hieronder.
Waarom kippen ontwormen zo belangrijk is
Kippen leven dicht op de grond en pikken voortdurend in de aarde. Daarbij nemen ze makkelijk wormeieren of -larven op, soms ook via tussengastheren zoals slakken en regenwormen. De meest voorkomende wormen bij kippen zijn spoelwormen, haarwormen en haeckelworm (ook wel luikworm genoemd). Een lichte besmetting merk je soms nauwelijks, maar bij een zware infectie zie je duidelijke signalen: dunne of slappe uitwerpselen, gewichtsverlies, een bleke kam, minder eieren of zelfs sterfte.
Buiten houden maakt de kans op wormen groter, zeker als dezelfde uitloop jaar na jaar wordt gebruikt. Wormeieren overleven lang in de bodem, soms meerdere jaren. Dat maakt het lastig om besmetting volledig te voorkomen, en ontworming een terugkerende taak in goed kippenhouderschap.
Welke middelen werken bij kippen ontwormen
Er zijn twee soorten aanpakken: chemische middelen via de dierenarts en natuurlijke middelen die je zelf kunt kopen. Hieronder de belangrijkste opties op een rij.
Flubendazol is het meest gebruikte werkzame bestanddeel in diergeneeskundige ontwormingsmiddelen voor kippen. Het werkt breed: het pakt spoelwormen, haarwormen en andere rondwormen aan. Dit middel is receptplichtig in Nederland en moet je ophalen bij de dierenarts. Het wordt door het voer gemengd of via het drinkwater gegeven gedurende enkele dagen. Let op: na behandeling geldt een wachttijd voor de eieren (vraag dit altijd na bij de dierenarts, want de wachttijd verschilt per product).
Knoflook en knoflookextract worden vaak ingezet als natuurlijk alternatief. Van knoflook is bekend dat de werkzame stof allicine een remmend effect heeft op parasieten in het lichaam. Producten op basis van knoflookallicine zijn vrij te koop en hebben geen wachttijd voor eieren. Ze worden meestal via het drinkwater of het voer toegediend. Wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit is minder sterk dan bij chemische middelen, maar veel kippenhouders gebruiken knoflook preventief of als aanvulling op reguliere ontworming.
Kruiden en andere supplementen zoals tijm, oregano en zwarte zaadolie worden eveneens als ondersteunend middel gebruikt. Deze producten ondersteunen de weerstand en kunnen de darmwerking verbeteren, maar zijn geen vervanging voor een echte ontworming bij een vastgestelde besmetting.
Hoe vaak kippen ontwormen?
Er is geen vaste regel die voor elke situatie geldt, maar als richtlijn kun je twee tot vier keer per jaar ontwormen. Kippen die buiten lopen op een vaste uitloop, lopen meer risico dan dieren in een afgesloten systeem. Heb je twijfels over de mate van besmetting, dan kun je via de dierenarts een mestonderzoek laten uitvoeren. Daarin zijn wormeieren zichtbaar onder een microscoop, zodat je weet of en welk soort worm aanwezig is. Zo behandel je gericht en niet onnodig.
Bij een actieve besmetting is het raadzaam om na de eerste behandeling na twee tot drie weken opnieuw te ontwormen. Wormmiddelen doden de volwassen wormen, maar niet altijd de eieren. Een tweede ronde pakt de pasgeboren wormen aan die uit die eieren zijn gekomen.
Praktische stappen voor het ontwormen
- Laat bij twijfel een mestonderzoek uitvoeren via de dierenarts om de besmetting te bevestigen.
- Kies het juiste middel: flubendazol bij een bewezen besmetting, knoflookextract als preventieve maatregel.
- Volg de dosering op het etiket of het advies van de dierenarts nauwkeurig op.
- Houd bij chemische middelen rekening met de wachttijd voor eieren.
- Behandel alle kippen tegelijk, nooit slechts een deel van de koppel.
- Herhaal de behandeling na twee tot drie weken bij een actieve infectie.
- Reinig de slaapplaatsen en uitloop na de behandeling om herbesmetting te verminderen.
Kippen ontwormen en eieren eten: let op de wachttijd
Bij gebruik van diergeneesmiddelen op recept geldt een wachttijd voor de eieren. Tijdens deze periode mogen de eieren niet gegeten worden. De wachttijd staat op de bijsluiter van het middel en verschilt per product, maar bedraagt in de meeste gevallen enkele dagen tot een week. Natuurlijke middelen zoals knoflookproducten hebben doorgaans geen wachttijd, maar controleer dit altijd op de verpakking. Geef eieren met een onbekende behandelingsstatus nooit weg aan derden zonder hen te informeren.
Regelmatige controle en een goede hygiëne in het hok zijn de beste manier om worminfecties te beperken. Ontwormen is daarin een vast onderdeel: niet eenmalig, maar als terugkerende gewoonte die je kippen gezond houdt en de legproductie op peil houdt.
