Legkippen zijn kippen die speciaal gehouden worden voor de productie van eieren. Of je nu een kleine koppel in de achtertuin wil of op grotere schaal wil starten, de keuze voor het juiste ras en een goede verzorging bepalen in grote mate hoeveel eieren je kunt verwachten. In dit artikel lees je wat legkippen precies zijn, welke rassen populair zijn, wat ze nodig hebben en waar je op moet letten als je begint.
Wat zijn legkippen?
Legkippen zijn hennen die gefokt zijn voor een hoge eierproductie. Ze leggen veel meer eieren per jaar dan gewone hobbykippen of vleeskippen. Een goede legkip produceert gemiddeld 250 tot 300 eieren per jaar, afhankelijk van het ras en de omstandigheden. Dat komt neer op bijna een ei per dag in de productiefase. De productie begint meestal rond de leeftijd van 18 tot 20 weken, als de hen geslachtsrijp is, en loopt terug naarmate de kip ouder wordt.
Er is een duidelijk verschil tussen legkippen en andere kippensoorten. Vleeskippen (ook wel vleeskuikens of broilers) worden gefokt voor snelle groei en veel vlees, niet voor eieren. Dubbelgelbruikte rassen doen beide maar zijn op geen van beide punten zo efficiënt als een gespecialiseerd legras. Als je eieren wil, kies je dus het beste voor een specifiek legras.
Populaire rassen voor thuishouders
Er zijn tientallen rassen geschikt als legkip. Voor hobbyhouders zijn dit de meest gekozen opties:
- ISA Brown: een hybridekip die veel wordt gehouden, ook in de professionele pluimveehouderij. Legt bruine eieren en produceert er tot wel 300 per jaar. Rustig van karakter, goed geschikt voor beginners.
- Lohmann Brown: vergelijkbaar met de ISA Brown, betrouwbare eierproductie, robuust en makkelijk in omgang.
- Barnevelder: een Nederlands ras dat donkerbruine eieren legt. Iets minder productief dan hybrides, maar populair als rasselevende hobbykip.
- Welsumer: ook een Nederlands ras, bekend om zijn donkere, gevlekte eieren. Actief en zelfstandig van aard.
- Leghorn: een wit ras dat witte eieren legt. Productief, maar vaak nerveuzer van karakter dan bruinleggers.
- Krielkippen: kleiner formaat, leggen kleine eieren, maar zijn vriendelijk en geschikt voor kleine tuinen. Minder productief dan groot pluimvee.
Hybride legkippen (zoals ISA Brown en Lohmann) leggen over het algemeen meer eieren dan rasechte kippen. Rasechte rassen zijn interessant als je ook aan rasverbetering of fokkerij wil doen, of als je bewust kiest voor een traditioneel ras.
Waar legkippen op letten bij de aanschaf
Jonge hennen worden vaak verkocht op een leeftijd van 16 tot 20 weken. Op die leeftijd zijn ze bijna of net aan de leg. Dat is een goed moment om te kopen, zodat je de opfokfase niet zelf hoeft te verzorgen. Let bij de aankoop op het volgende:
- Koop bij een betrouwbare kwekerij of pluimveehouderij waar je de dieren kunt zien voordat je ze meeneemt.
- Controleer of de kippen gezond zijn: heldere ogen, gladde veren, actief gedrag en geen snot of hoestgeluiden.
- Vraag of de kippen gevaccineerd zijn. Vaccinaties tegen Marek, IB en Newcastle zijn gebruikelijk bij professionele kwekers.
- Vraag hoeveel weken oud de kippen zijn en wanneer de eerste eieren verwacht kunnen worden.
Bij aanbieders zoals De Kippenboer in Tolbert kun je terecht voor jonge hennen en legkippen, inclusief advies. Dat is nuttig als je voor het eerst begint en niet zeker weet welk ras bij jouw situatie past.
Wat hebben legkippen nodig?
Legkippen hebben een aantal basisbehoeften waaraan je moet voldoen voor een goede productie en een gezond leven.
Ruimte: reken op minimaal 1 vierkante meter binnenruimte per 3 tot 4 kippen en een buitenren van minstens 4 vierkante meter per kip. Meer ruimte is altijd beter. Bij te weinig ruimte stijgt de kans op pik- en dominantiegedrag.
Legnesten: zorg voor één legnest per 4 à 5 kippen. Kippen leggen bij voorkeur op een donkere, rustige plek. Vul het nest met stro of houtkrullen.
Licht: kippen hebben licht nodig om te blijven leggen. Bij minder dan 14 uur licht per dag daalt de productie. In de winter kun je dit aanvullen met kunstlicht in de stal.
Voeding: geef legkippen legmeel of legkorrels, aangevuld met schelpengruis als extra kalkbron voor stevige eierschalen. Altijd vers water beschikbaar houden. Aanvullend mogen ze keukenresten, gras en insecten eten, maar basisvoer blijft de kern.
Beschutting en veiligheid: zorg voor een goed afgesloten nachthok als bescherming tegen vossen en marterachtige dieren. Een stevige gazen ren (bij voorkeur met grondankers) is voor de meeste hobbyhouders noodzaak.
Hoeveel eieren mag je verwachten?
Een goede hybride legkip legt in het eerste jaar gemiddeld 250 tot 300 eieren. In het tweede jaar loopt dit terug naar circa 200 tot 250 eieren, en daarna daalt de productie verder. Rasechte legkippen leggen gemiddeld 150 tot 220 eieren per jaar, afhankelijk van het ras. Krielkippen zitten lager, vaak rond de 100 tot 150 kleine eitjes per jaar.
De productie valt ook terug tijdens de rui (de jaarlijkse verversing van veren, meestal in het najaar) en in de kortste, donkerste wintermaanden. Dat is normaal en geen teken dat er iets mis is met je kippen.
Veelgemaakte fouten bij legkippen houden
- Te weinig ruimte: dit leidt tot stress, ziekte en verenpikken.
- Verkeerd voer: gewone kippenkorrels zonder voldoende calcium geven slappe eierschalen of interne problemen.
- Te laat koppelintegratie: nieuwe kippen samenvoegen met een bestaande koppel kan leiden tot heftige pikkerijen. Doe dit altijd geleidelijk en bij voorkeur ‘s avonds.
- Geen voorbereiding op winter: zonder extra licht stoppen veel kippen in november met leggen. Bedenk van tevoren of je daarmee akkoord gaat of kunstlicht inzet.
- Parasietenproblemen negeren: rode vogelmijt is een veelvoorkomend probleem in hokken. Controleer regelmatig en behandel bij de eerste tekenen.
Legkippen houden is voor de meeste mensen goed te doen, ook zonder voorkennis. De sleutel is een goede start: het juiste ras, een goed hok en de juiste voeding. Met een koppel van vier tot zes hennen heb je als gezin meer eieren dan je opmaakt, en dat maakt het al snel de moeite waard.
