Er zijn tientallen kersenboom soorten om uit te kiezen, en de beste keuze hangt af van wat je wilt: zoete kersen voor direct uit de hand, zure kersen voor jam en gebak, of prachtige bloesem puur voor de sier. De twee grote groepen zijn zoete kersen (Prunus avium) en zure kersen (Prunus cerasus), elk met hun eigen bekende variëteiten en pluktijden.
Zoete kersen: de meest geteelde kersenboom soorten
Zoete kersen zijn de kersen die je in de winkel koopt en vers eet. Ze groeien op flinke bomen die bij volle grond makkelijk vier tot acht meter hoog worden. Een aantal bekende variëteiten:
- Prunus Bigarreau Burlat: een vroege zoete kers met pluktijd rond half juni. De vrucht is groot, donkerrood en sappig. Burlat is populair omdat hij zo vroeg in het seizoen rijpt en een zoete, volle smaak heeft.
- Prunus Varikse Zwarte: rijpt begin juli en is daarmee een latere variëteit. De kersen zijn donker van kleur en staan bekend om hun uitstekende smaak. Goed geschikt voor de thuistuin omdat de boom niet overdadig groot wordt.
- Prunus Bigarreau Napoléon: een lichtgele kers met rode blos, rijpt eind juni. Stevige vrucht die goed tegen wat regen kan. Wordt veel in boomgaarden geteeld.
- Prunus Hedelfinger: een donkerrode, stevige kers die eind juni tot begin juli rijpt. Populair bij hobbytuinders vanwege de goede smaak en iets langere houdbaarheid.
- Prunus Stella: bijzonder omdat deze variëteit zelfbestuivend is. Je hebt dus geen tweede boom nodig voor een goede oogst. Rijpt eind juni en geeft grote, donkerrode vruchten.
Zure kersen: voor jam, sap en gebak
Zure kersen smaken puur van de boom wat wrang, maar worden heerlijk na verhitting of bewaring. Ze zijn kleiner van vrucht dan zoete kersen en de bomen blijven doorgaans compacter, wat ze geschikt maakt voor kleinere tuinen.
- Prunus cerasus ‘Morel’: de bekendste zure kers in Nederland. Donkerrode, bijna zwarte vrucht. Rijpt in juli en geeft hoge opbrengsten. Prima voor confituur, likeur (zoals Zwarte Woud-taart) en sap.
- Prunus cerasus ‘Northstar’: een compacte boom van ongeveer twee meter hoog, ideaal voor een kleine tuin of zelfs een grote pot. Zelfbestuivend en betrouwbaar in opbrengst.
- Prunus cerasus ‘Korai’: vroege zure kers, al rijp in juni. Goed winterhard en geschikt voor het Nederlandse klimaat.
Sierkersen: bloesem als belangrijkste doel
Wil je geen oogst maar wél een spectaculaire lentebloesem, dan zijn sierkersen de aangewezen keuze. Deze bomen geven nauwelijks of geen eetbare vruchten, maar compenseren dat met een overdaad aan bloemen.
- Prunus serrulata ‘Kanzan’: de bekendste sierkersenboom met volle, roze bloemen in april-mei. Wordt vier tot acht meter hoog. Staat in veel straten en parken.
- Prunus subhirtella ‘Autumnalis’: bloeit tweemaal per jaar, in het najaar en in het voorjaar. Kleine, witte tot lichtroze bloempjes. Geschikt voor kleinere tuinen.
- Prunus ‘Amanogawa’: smal en zuilvormig, perfect voor smalle tuinen of als accent langs een pad. Lichtroze bloesem in april.
Zelfbestuivend of niet: wat maakt het verschil?
De meeste zoete kersenbomen zijn niet zelfbestuivend. Dat betekent dat je twee compatibele variëteiten nodig hebt die tegelijk bloeien om een goede oogst te krijgen. Prunus Stella en Prunus Varikse Zwarte zijn uitzonderingen: zij zijn wel zelfbestuivend. Heb je een kleine tuin of ruimte voor maar één boom, kies dan bewust een zelfbestuivende soort. Zure kersen zijn bijna altijd zelfbestuivend, wat hen ook populair maakt voor kleine tuinen.
Onderstam bepaalt de uiteindelijke grootte
Naast de variëteit bepaalt de onderstam hoe groot de boom uiteindelijk wordt. Dit is een punt dat veel kopers verrast. Dezelfde kersenvariëteit kan op een zwakke onderstam (zoals Gisela 5) een compacte boom van twee tot drie meter blijven, terwijl hij op een sterke onderstam uitgroeit tot een forse boom van acht meter of meer. Let bij de aankoop dus altijd op welke onderstam wordt gebruikt, zeker als je een kleine tuin hebt of de boom in een bak wilt kweken.
Overzicht: welke kersenboom past bij jou?
| Soort | Type | Pluktijd | Zelfbestuivend | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Bigarreau Burlat | Zoet | Half juni | Nee | Grote tuin, vers eten |
| Varikse Zwarte | Zoet | Begin juli | Ja | Kleine tuin, vers eten |
| Stella | Zoet | Eind juni | Ja | Kleine tuin, vers eten |
| Morel | Zuur | Juli | Ja | Jam, sap, gebak |
| Northstar | Zuur | Juli | Ja | Kleine tuin, bak |
| Kanzan | Sier | Geen oogst | Niet van toepassing | Bloesem, grote tuin |
| Amanogawa | Sier | Geen oogst | Niet van toepassing | Smalle tuin, accent |
Wil je vers kersen plukken en heb je ruimte voor maar één boom, dan is een zelfbestuivende zoete kers zoals Stella of Varikse Zwarte de meest praktische keuze. Heb je ruimte voor twee bomen, dan maak je de deur open naar meer variëteiten en een langere plukperiode door vroege en late soorten te combineren. Ga je vooral voor de bloesem, dan biedt de Kanzan of Amanogawa iets wat de fruitvariëteiten niet kunnen evenaren.
