Een vijgenboom in de tuin is een van de makkelijkste fruitbomen die je kunt kiezen. Hij groeit goed in een warme, beschutte plek, vraagt weinig onderhoud en beloont je met zoete vijgen die je zo van de boom eet. Of je nu een grote tuin of een klein terras hebt, een vijgenboom past bijna altijd.
De juiste plek voor een vijgenboom in de tuin
Een vijgenboom houdt van warmte en zon. Kies een plek die de hele dag zon krijgt, het liefst tegen een muur op het zuiden of zuidwesten. Die muur houdt warmte vast en beschermt de boom tegen koude wind. Dat is in Nederland en België geen overbodige luxe, want vijgenbomen zijn licht vorstgevoelig.
De bodem mag niet te nat zijn. Vijgen doen het goed in een doorlatende, liefst licht kalkrijke grond. Staat je tuin vol met zware klei? Meng de grond dan met zand en compost voordat je plant. Wateroverlast is de grootste vijand van de vijgenboom: natte wortels leiden snel tot rottende wortels en een slechte oogst.
Vijgenboom planten: wanneer en hoe
Plant een vijgenboom bij voorkeur in het voorjaar, als de nachtvorst voorbij is. Mei is hiervoor een goede maand. Zo heeft de boom het hele groeiseizoen de tijd om te wortelen voor de winter. Planten in de herfst kan ook, maar dan loop je meer risico als de winter vroeg invalt.
Graaf een kuil die minstens twee keer zo breed is als de kluit van de boom. Zet de boom op dezelfde diepte als hij in de pot stond. Geef hem na het planten goed water en houd de grond de eerste weken vochtig. Een laagje mulch rond de stam houdt het vocht vast en beschermt de wortels in de winter.
Wil je de groei wat beheersen zodat de vijg meer energie in de vruchtvorming steekt? Zet de boom dan in een grote pot of beperk de wortels door de plantput te bekleden met worteldoek of tegels. Een vijgenboom die te vrij groeit, maakt veel bladeren maar weinig vruchten.
Snoeien: wanneer en wat weghalen
Snoei de vijgenboom in het vroege voorjaar, als de knoppen net beginnen te zwellen maar de boom nog niet uitloopt. Dat is meestal tussen februari en april. Snoei je te laat, dan raak je de jonge vijgjes kwijt die al aan de takken zitten.
Haal dood hout, takken die naar binnen groeien en takken die kruisen weg. Houd de kroon luchtig en open. Een open kroon laat meer zon en lucht toe, wat de rijping van de vruchten verbetert. Snoei nooit meer dan een derde van de boom in één keer weg.
Let op bij het snoeien: het melkachtige sap van de vijgenboom kan huidirritatie veroorzaken. Draag handschoenen en was je handen daarna goed.
Vijgen oogsten uit eigen tuin
In Nederland rijpen vijgen van een buitenboom meestal in augustus en september. Een rijpe vijg voelt zacht aan, hangt licht door en heeft een zoete geur. De kleur alleen zegt niet altijd genoeg, want dat hangt af van het ras. Groen-gele vijgen van het ras ‘Brown Turkey’ kunnen perfect rijp zijn, ook als ze er lichtgroen uitzien.
Pluk de vijgen voorzichtig met de steel en al. Laat overrijpe vijgen niet aan de boom hangen, want ze trekken wespen aan en kunnen gaan rotten. Niet elk jaar levert een vijgenboom een volle oogst: een koude of regenachtige zomer zorgt voor minder rijpe vruchten. Dat is normaal en geen reden voor zorg.
Winterhardheid en vorstbescherming
De meeste vijgenbomen kunnen een lichte vorst verdragen, tot ongeveer min 10 graden Celsius. Zwaardere vorst, of langdurige koude periodes, kan de takken beschadigen. Bescherm de boom in de winter met vliesdoek of houd hem in een pot zodat je hem naar een vorstvrije plek kunt brengen.
Jonge vijgenbomen zijn gevoeliger dan volwassen exemplaren. Pak de stam de eerste winters extra in met jutezak of strodeken. Als de boom eenmaal goed gevestigd is, is extra bescherming in normale Nederlandse winters vaak niet meer nodig.
Veelgemaakte fouten bij een vijgenboom in de tuin
- Te veel water geven, waardoor de wortels rotten.
- Planten op een schaduwrijke plek, waardoor de vijgen niet rijpen.
- Te laat snoeien, zodat je de vruchten aan de takken wegknipt.
- Te veel stikstofrijke meststof geven, waardoor de boom veel blad maakt maar weinig vruchten.
- De boom onbeperkt laten groeien, wat ten koste gaat van de oogst.
Een vijgenboom in de tuin vraagt weinig als je de basis goed zet: een zonnige plek, goed doorlatende grond en af en toe een snoeischaar. Doe je dat, dan heb je voor vele jaren een boom die jaarlijks voor zoete vijgen zorgt, recht uit je eigen tuin.
