Bloedluis op een appelboom is een plaag die je snel herkent aan de witte, wollige plukjes op de takken en stam. Achter die watten schuilt de wollige appelbloedluis (Eriosoma lanigerum), een zuigend insect dat de bast van je appelboom beschadigt. Als je niks doet, verzwakt de boom snel en ontstaan er knobbelige zwellingen op het hout.
De plaag komt in Nederland en België veel voor, vooral bij verwaarloosde of al verzwakte appelbomen. Gelukkig is bloedluis goed te bestrijden als je er vroeg bij bent.
Wat is bloedluis op een appelboom precies?
De wollige appelbloedluis is een bladluis die zich niet op de bladeren vestigt, maar op de stam, takken en soms de wortels van de appelboom. De luizen beschermen zichzelf met een witte, wolachtige waslaag. Als je zo’n plukje fijnwrijft, zie je een rode tot paarsachtige vloeistof, vandaar de naam “bloedluis”.
De luizen prikken in de bast en zuigen sap uit het hout. Op die plekken ontstaan later kurkachtige knobbels en gallen. Die beschadigingen zijn de ingangen voor schimmelziekten, zoals kanker. Bij een zware aantasting kan de boom zoveel energie verliezen dat de groei sterk terugloopt en vruchtzetting tegenvalt.
Zo herken je een bloedluisaantasting
Een aantasting is goed te zien als je weet waar je op moet letten. Controleer je appelboom regelmatig, zeker in het voorjaar en de zomer als de luizen het actiefst zijn.
- Witte, wollige plukjes op takken, snoeiplaatsen en beschadigde plekken in de bast
- Rode of paarsrode vlek als je zo’n plukje uitknijpt
- Knobbelige zwellingen en wrattige groei op het hout
- Soms ook aantasting aan de wortels vlak onder de grond
- Honingdauw en roetdauw op takken eronder, al is dat minder kenmerkend dan bij gewone bladluis
De eerste kolonies zie je vaak op oude snoeiplaatsen, wondjes of plekken waar de bast al beschadigd is. Check ook de okselhoeken van takken, dat zijn geliefde schuilplekken.
Oorzaken en risicofactoren
Bloedluis vestigt zich het liefst op bomen die al verzwakt zijn of veel beschadigde bastplekken hebben. Onzorgvuldig snoeien (zonder de wonden af te smeren), vorstschade of mechanische beschadigingen maken een boom extra kwetsbaar. Ook te stikstofrijke grond kan meespelen: de boom maakt dan zacht, snel groeiend weefsel aan dat luizen aantrekkelijk vinden.
De luizen verspreiden zich via de wind, maar ook via vogels, insecten en tuingereedschap. Gevleugelde vrouwtjes vliegen in het najaar uit en zoeken nieuwe waardplanten op. Bloedluis kan ook ondergronds overleven op de wortels, wat bestrijding lastiger maakt.
Bloedluis op de appelboom bestrijden
Er zijn meerdere manieren om de plaag aan te pakken, van biologisch tot chemisch. Begin altijd met de minst ingrijpende methode.
Mechanisch: Kleine colonietjes kun je wegborstelen met een stijve borstel of een ouder tandenborsteltje. Daarna de plek afspoelen met een krachtige waterstraal. Dit werkt het best in het vroege voorjaar, voordat de populatie explodeert. Herhaal dit elke week of twee weken.
Biologisch: De sluipwesp Aphelinus mali is de natuurlijke vijand van de wollige appelbloedluis en wordt in de biologische fruitteelt actief ingezet. In een gevarieerde tuin trekt deze sluipwesp soms vanzelf aan. Houd er rekening mee dat chemische middelen ook deze sluipwesp doden.
Middelen op basis van plantenextracten of zeep: Een oplossing van groene zeep of plantolie (zoals neem-olie) aangebracht op de aangetaste plekken doodt de luizen door verstikking. Zorg dat je de witte wol goed doorweekt, want die werkt als een beschermende laag. Herhaal de behandeling na 10 tot 14 dagen.
Chemisch: Als een aantasting heel zwaar is, zijn er insecticiden toegelaten voor gebruik op appelbomen. Raadpleeg de actuele lijst van het Ctgb (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen) voor welke middelen in jouw situatie zijn toegestaan. Chemische middelen dood ook nuttige insecten, dus gebruik ze als laatste redmiddel en nooit tijdens de bloei.
Preventie: zo houd je bloedluis buiten de deur
Voorkomen is eenvoudiger dan bestrijden. Een paar maatregelen verlagen de kans op een aantasting sterk.
- Snoeiwonden direct afdekken met wondafdekmiddel
- Dood hout en beschadigde bastdelen tijdig verwijderen
- Niet overmatig stikstof strooien rond de boom
- Gereedschap reinigen als je van boom naar boom gaat
- Resistente onderstammen kiezen bij de aanplant (vraag je kwekerij naar resistente typen zoals bepaalde MM-onderstammen)
- Jaarlijks controleren op vroege tekenen, vooral in april en mei
Een gezonde, vitale boom is de beste bescherming. Zorg voor goede bemesting op basis van bodemonderzoek, voldoende water in droge zomers en regelmatig maar zorgvuldig snoeien.
Wortelbloedluis: het verborgen probleem
Een aparte uitdaging is de aantasting op de wortels. Bloedluis kan ook ondergronds leven, vlak onder de grond aan de wortels van de appelboom. Dit zie je niet zomaar. Signalen zijn een teruglopende groei zonder duidelijke reden bovengronds, en soms zichtbare witte plukjes als je de grond rondom de stambasis wegschraapt. Wortelbloedluis is moeilijker te bestrijden, omdat je er minder goed bij kunt. Doorspoelen van de grond met een oplossing van groene zeep is soms zinvol, maar bij een zware aantasting is ingrijpen als vervangen van de boom in sommige gevallen de meest praktische keuze.
Bloedluis op je appelboom is vervelend, maar goed onder controle te houden als je er vroeg bij bent. Controleer je boom elk voorjaar, grijp in bij de eerste witte plukjes en kies bij voorkeur voor biologische of mechanische aanpak. Zo geef je de boom de beste kans op een lange, gezonde productieve periode.
