Hoeveel kleuren bestaan er precies? Het korte antwoord: oneindig veel. Licht kan op zoveel verschillende manieren trillen dat er geen harde grens is aan het aantal mogelijke kleuren. Toch zijn er handige getallen om houvast te geven, afhankelijk van hoe je de vraag bekijkt. Vanuit de wetenschap, vanuit je scherm of vanuit je ogen: elk perspectief geeft een ander antwoord.
Wat zegt de wetenschap over het aantal kleuren?
Kleuren komen van licht. Licht bestaat uit golven, en elke golflengte geeft een andere kleur. Het zichtbare spectrum loopt van ongeveer 380 nanometer (violet) tot ongeveer 700 nanometer (diep rood). Binnen dat bereik zijn de overgangen vloeiend. Er is geen sprong van de ene naar de volgende kleur. Dat betekent dat er theoretisch oneindig veel kleuren bestaan in het spectrum.
Daar komen ook helderheid en verzadiging bij. Een kleur kan lichter of donkerder zijn, levendiger of fletser. Als je al die variaties meetelt, wordt het aantal mogelijke kleuren nog groter. Een definitief getal bestaat gewoon niet.
Hoeveel kleuren bestaan er op een beeldscherm?
Op een computerscherm of telefoon werkt kleur anders. Daar wordt kleur gemaakt door rood, groen en blauw licht te mengen. Dit heet het RGB-systeem. Elk van die drie kleuren heeft 256 mogelijke sterktes, van 0 tot 255. Als je dat vermenigvuldigt, kom je uit op 256 x 256 x 256 = ruim 16,8 miljoen kleuren.
Dat getal van 16,8 miljoen is daarom zo bekend. Het is niet het totale aantal kleuren dat bestaat, maar het aantal kleuren dat een standaard digitaal scherm kan weergeven. In de praktijk is dit voor de meeste mensen meer dan genoeg, want het menselijk oog kan ook niet alle mogelijke kleurtinten uit elkaar houden.
Modernere schermen en professionele apparatuur kunnen soms nog meer kleuren weergeven, omdat ze werken met een breder kleurbereik of hogere kleurdiepte.
Hoeveel kleuren ziet het menselijk oog?
Het menselijk oog heeft drie soorten kegeltjes, de cellen die kleuren waarnemen. Die kegeltjes reageren op rood, groen en blauw licht. Op basis van hoe die drie soorten samen reageren, schat de wetenschap dat mensen ongeveer tien miljoen verschillende kleuren kunnen onderscheiden.
Dat is minder dan de 16,8 miljoen kleuren van een scherm, maar nog steeds een enorm aantal. Bovendien verschilt het per persoon. Sommige mensen, kleurenblinden, zien een kleiner bereik. Aan de andere kant bestaan er mensen met vier soorten kegeltjes in plaats van drie. Die zogenoemde tetrachromaten kunnen mogelijk nog meer kleurverschillen waarnemen dan de gemiddelde persoon.
Hoeveel namen heeft een kleur?
Een apart vraagstuk is hoeveel kleuren een naam hebben. In het dagelijks leven gebruiken we woorden als rood, blauw, oranje en turquoise. Maar de meeste kleuren hebben geen eigen naam. Verfproducenten, modefabrikanten en designmerken geven kleuren commerciële namen om ze te onderscheiden. Dat kunnen er duizenden zijn, terwijl ze elk een kleine variatie op dezelfde basistint zijn.
In de kunst en het design wordt ook gewerkt met kleurensystemen zoals Pantone, RAL of CMYK. Elk systeem heeft een eigen selectie kleuren met codes of namen. Die systemen bevatten honderden tot duizenden opties, maar dekken nooit het volledige spectrum.
Geen enkel getal dekt de lading volledig
Het antwoord op de vraag hoeveel kleuren er bestaan hangt dus af van wat je telt. In de natuur zijn er oneindig veel kleuren, omdat licht een continue schaal heeft. Een scherm toont er ruim 16,8 miljoen. Het menselijk oog onderscheidt er naar schatting zo’n tien miljoen. En in taal en design zijn er maar een paar honderd tot een paar duizend kleuren met een naam of code.
Geen enkel getal dekt de lading volledig. Dat maakt de vraag juist zo fascinerend.
Veelgestelde vragen
Klopt het dat er precies 16,8 miljoen kleuren bestaan?
Nee, 16,8 miljoen is het aantal kleuren dat een standaard digitaal beeldscherm kan weergeven met het RGB-systeem. In werkelijkheid bestaan er in de natuur veel meer kleuren, omdat licht een doorlopende schaal heeft zonder vaste grenzen.
Hoeveel kleuren kan een mens werkelijk zien?
Het menselijk oog kan naar schatting zo’n tien miljoen kleuren onderscheiden. Dat verschilt per persoon. Mensen met een kleurenblindheid zien minder kleuren. Sommige mensen met vier soorten kegeltjes in het oog, zogenoemde tetrachromaten, kunnen mogelijk nog meer tinten waarnemen.
Zijn er kleuren die mensen nooit kunnen zien?
Ja. Buiten het zichtbare spectrum ligt ultraviolet licht aan de ene kant en infrarood licht aan de andere kant. Mensen kunnen die golflengtes niet zien met het blote oog, maar sommige dieren, zoals bijen, kunnen ultraviolet wel waarnemen.
Heeft elke kleur een naam?
Nee, de meeste kleuren hebben geen naam. In het dagelijks leven gebruiken we een beperkt aantal woorden voor kleuren. Verfproducenten en designsystemen geven extra namen of codes aan specifieke tinten, maar het totale aantal mogelijke kleurtinten is veel groter dan het aantal namen dat mensen hebben verzonnen.
