Vrije uitloop kippen zijn kippen die toegang hebben tot een buitenruimte en niet permanent binnen worden gehouden. Ze kunnen naar buiten lopen, scharrelen in de grond en natuurlijk gedrag vertonen. Dat maakt vrije uitloop tot een van de diervriendelijkere vormen van kippenhouderij die je in de supermarkt tegenkomt.
Wat zijn vrije uitloop kippen precies?
Bij vrije uitloop kippen gaat het om legkippen die overdag naar buiten mogen. Binnen de Europese regelgeving voor eieren geldt dat vrije-uitloopkippen een buitenruimte beschikbaar moeten hebben met begroeiing. De bezettingsdichtheid buiten mag niet hoger zijn dan 2.500 kippen per hectare. Binnen hebben ze ook ruimte nodig voor stofbaden, zitstokken en legnesten. Dat zijn geen luxe extra’s: kippen hebben een stofbad nodig om hun verenpak schoon te houden, en zonder voldoende ruimte en afleiding gaan ze elkaar pikken.
Op een ei zie je het houderijsysteem terug in de eerste cijfer van de code die op elk ei gestempeld staat. Een 1 staat voor vrije uitloop, een 0 voor biologisch, een 2 voor scharrel en een 3 voor kooi. Vrije uitloop zit daarmee op de op één na laagste milieubelasting en een relatief goed niveau van dierenwelzijn, maar biologisch scoort op beide vlakken iets beter.
Hoe verschilt vrije uitloop van scharrel en biologisch?
Bij scharreleieren (code 2) blijven de kippen binnen, ook al hebben ze meer ruimte dan kooisystemen. Ze kunnen stofbaden nemen en scharrelen in het strooisel, maar ze zien geen daglicht en komen buiten niet. Vrije-uitloopkippen hebben dat extra voordeel wél: buitenlucht, gras en de mogelijkheid om insecten en zaden te zoeken.
Biologische kippen (code 0) hebben vergelijkbare of iets meer buitenruimte dan vrije-uitloopkippen, maar worden gevoerd met biologisch gecertificeerd voer en krijgen geen preventieve antibiotica. Bij vrije uitloop gelden die extra eisen voor het voer niet. Dat maakt biologisch strenger op meerdere punten, maar ook duurder in de winkel.
Een praktisch verschil dat weinig mensen weten: ook bij vrije uitloop kunnen kippen in de praktijk minder buiten komen dan de regels op papier suggereren. Als een stuk van de uitloopruimte modderig, kaal of ver weg is, gebruiken veel kippen het nauwelijks. De regels schrijven de beschikbare ruimte voor, niet hoeveel kippen er werkelijk gebruik van maken.
Voordelen voor het dier
Vrije-uitloopkippen kunnen gedrag vertonen dat bij kippen van nature hoort: scharrelen, stofbaden, pikken in de grond en rennen. Dat verkleint de kans op verenpikken en stress. Kippen die chronisch gestrest zijn of te weinig ruimte hebben, richten hun agressie op soortgenoten. Meer ruimte en buiten zijn helpt dit te verminderen, al is het geen garantie.
Stofbaden is voor kippen meer dan een gewoonte. Ze rollen door droge aarde of zand om parasieten en overtollig vet uit hun veren te verwijderen. Buiten hebben vrije-uitloopkippen vaak meer en betere mogelijkheden daarvoor dan staldieren.
Milieubelasting van vrije uitloop eieren
Vrije-uitloopkippen verbruiken iets meer voer per ei dan kippen in een intensiever systeem, omdat ze meer energie verbruiken door hun beweging en het buiten zijn. Dat maakt vrije-uitlopeieren op het punt van CO2-uitstoot per ei iets zwaarder dan scharreleieren. Toch is het verschil met scharreleieren beperkt. Beide zijn milieutechnisch gunstiger dan vlees, maar minder gunstig dan plantaardige eiwitbronnen zoals peulvruchten.
Wie zowel dierenwelzijn als milieu wil meewegen, zit met vrije uitloop op een middenweg. Biologisch scoort op dierenwelzijn vergelijkbaar of beter, maar is prijzig. Scharreleieren zijn goedkoper, maar kippen komen buiten niet. Vrije uitloop is voor veel mensen een redelijk compromis.
Waar let je op bij het kopen?
Check het eerste cijfer op het ei zelf, niet alleen de tekst op de verpakking. Dat cijfer is wettelijk vastgelegd en betrouwbaarder dan de marketing op de doos. Een 1 op het ei betekent vrije uitloop, ongeacht wat er verder op de verpakking staat.
Let ook op de herkomst. Het tweede deel van de code op het ei geeft het land van herkomst aan, gevolgd door het stal- en bedrijfsnummer. Met die code kun je via websites van brancheorganisaties soms opzoeken waar het ei vandaan komt en hoe groot het bedrijf is.
Vrije uitloop is in de meeste supermarkten inmiddels standaard beschikbaar en niet meer de duurste optie. Het prijsverschil met scharreleieren is doorgaans klein. Als dierenwelzijn voor jou meetelt maar het budget ook, zijn vrije-uitlopeieren een logische keuze boven scharreleieren zonder grote extra kosten.
