Een appelboom kan last krijgen van verschillende ziektes, waarvan vruchtboomkanker, schurft en meeldauw de bekendste zijn. Herken je de ziekte op tijd, dan kun je vaak nog ingrijpen voordat de schade te groot wordt. Hieronder vind je de belangrijkste appelboom ziektes, hoe je ze herkent en wat je eraan kunt doen.
Vruchtboomkanker: roodbruine plekken op stam en takken
Vruchtboomkanker is een schimmelziekte die roodbruine plekken en vergroeingen veroorzaakt op de stam en in de takken van de appelboom. De schimmel (Neonectria ditissima) dringt binnen via wonden, snoeiwonden of barsten in de schors. Je ziet de infectie terug als een ingezonken, miskleurig vlak dat langzaam groter wordt. In een later stadium barst de schors open en ontstaat een typische kurkachtige rand rondom de wond.
Vruchtboomkanker treft appelbomen het vaakst op natte, slecht doorluchte plekken in de tuin. Bomen op zware, vochtige grond zijn extra kwetsbaar. Snoeien in droog weer en snoeiwonden direct behandelen met een wondafdekmiddel helpt verspreiding te voorkomen. Aangetaste takken snoei je ruim onder de infectieplek weg; gooi het hout niet op de composthoop.
Appelboomschurft: de meest verspreide appelboom ziekte
Appelboomschurft (Venturia inaequalis) is waarschijnlijk de meest voorkomende ziekte bij appelbomen. Je herkent het aan olijfgroene tot bruine, ruwkurkige vlekken op de bladeren, jonge scheuten en vruchten. Aangetaste bladeren vallen vroeg, aangetaste appels barsten open of vertonen misvormde plekken. De schimmel overwintert in gevallen blad en verspreidt zich in het voorjaar via sporen als het nat en koel is (rond 10 tot 20 graden Celsius).
Ga je schurft tegengaan, dan helpt gevallen blad in de herfst goed opruimen om de sporenlast te verlagen. Kies bij het planten bij voorkeur voor schurftresistente rassen zoals ‘Elstar Elshof’, ‘Topaz’ of ‘Releika’. Bij ernstige aantasting zijn er fungiciden op basis van koper of zwavel beschikbaar voor de hobbytuinbouwer, maar die werken vooral preventief.
Meeldauw: witte schimmellaag op jonge scheuten
Echte meeldauw (Podosphaera leucotricha) herken je aan een witte, meelachtige laag op jonge blaadjes, knoppen en scheuten. Aangetaste scheuten groeien verkeerd of blijven achter. Anders dan schurft gedijt meeldauw juist bij droog, warm weer met koele nachten. De schimmel overwintert in de knoppen van de boom zelf.
Snoeien is de eerste stap bij meeldauw: verwijder in het voorjaar alle aangetaste scheuten (de zogeheten “witkoppen”) direct als je ze ziet. Zorg voor een goede luchtcirculatie door de boom niet te dicht te laten groeien. Zeer kwetsbare rassen zijn onder andere ‘Cox’s Orange Pippin’ en ‘Jonagold’.
Bacterievuur: een snelle en gevaarlijke aantasting
Bacterievuur (Erwinia amylovora) is geen schimmelziekte maar een bacteriële aantasting, en een van de gevaarlijkste voor appelbomen. Bloesems, jonge scheuten en bladeren verwelken plotseling en worden zwart, alsof ze verbrand zijn. Vandaar de naam. De aangetaste delen buigen karakteristiek om in een “herdersstaf”.
Bacterievuur verspreidt zich snel bij warm, vochtig weer tijdens de bloei. Bijen en insecten dragen de bacterie over van bloem naar bloem. Er is geen curatieve behandeling voor de hobbytuinier beschikbaar in Nederland. Aangetaste takken snoei je minstens 40 tot 60 centimeter onder de zichtbare infectie weg, en het snoeigereedschap ontsmet je tussendoor in een oplossing van 70 procent alcohol of 10 procent bleekwater. Meld een vermoeden van bacterievuur bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), want het is een meldingsplichtige ziekte.
Roest: oranje vlekken op het blad
Perenroest (Gymnosporangium sabinae) treft ook appelbomen en veroorzaakt opvallende oranje-gele vlekken met kleine rode puntjes op de bovenzijde van het blad. Op de onderzijde verschijnen later sierlijke buisjes. Ernstige aantasting leidt tot vroegtijdig bladval. De schimmel heeft een tussengastheer nodig: jeneverbes (Juniperus). Verwijder jeneverbesstruiken in de buurt van de appelboom als je roest wil beperken.
Wat je kunt doen: algemene maatregelen
- Snoei altijd in droog weer en ontsmet gereedschap tussen bomen door.
- Ruim gevallen blad en aangetaste vruchten op; composteren verhoogt het risico op verspreiding.
- Kies bij nieuwe aanplant voor resistente rassen, zeker als je al problemen had.
- Zorg voor goede doorluchting door de boom regelmatig te dunnen.
- Behandel snoeiwonden bij vruchtboomkanker direct met een wondafdekmiddel.
- Gebruik fungiciden alleen als preventieve maatregel; curatieve werking is bij de meeste middelen beperkt.
De meeste appelboom ziektes zijn goed te beheersen als je ze vroeg signaleert. Loop regelmatig langs je boom, zeker in het voorjaar en na periodes van nat weer. Vroeg ingrijpen kost een uur werk; te laat ingrijpen soms de hele boom.
