Bij een ophokplicht voor kippen moeten alle pluimveehouders hun dieren binnenhouden, in een stal, loods of schuur. Ze mogen dan niet meer vrij buiten lopen. De overheid legt deze maatregel op wanneer er een verhoogd risico is op vogelgriep, meestal in de herfst en winter als trekvogels vanuit besmet gebied naar Nederland komen.
Wanneer geldt de ophokplicht voor kippen?
De Nederlandse overheid, via de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, kondigt een ophokplicht af zodra het risico op vogelgriep als “hoog” of “zeer hoog” wordt ingeschat. Dat gebeurt op basis van de aanwezigheid van het virus bij wilde vogels, de vliegroutes van trekvogels en eventuele uitbraken in naburige landen. In de praktijk betekent dit dat de maatregel elk jaar opnieuw kan worden ingesteld, vaak ergens tussen oktober en april.
De ophokplicht geldt voor alle pluimveehouders in Nederland, zowel grote commerciële bedrijven als hobbyhouders met een paar kippen in de achtertuin. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen de grootte van het bedrijf of de hoeveelheid dieren. Heb je ook eenden, ganzen, kalkoenen of ander pluimvee? Dan vallen die ook onder de maatregel.
Ophokplicht of afschermplicht: wat is het verschil?
Naast een volledige ophokplicht bestaat er ook een afschermplicht. Bij een afschermplicht hoeven kippen niet per se volledig binnen te zijn, maar moeten ze worden afgeschermd zodat ze geen contact kunnen hebben met wilde vogels. Dat kan bijvoorbeeld met netten boven de uitloop of door de uitloop af te dekken. Welke maatregel van kracht is, hangt af van hoe hoog het risico op dat moment wordt ingeschat. Bij een ophokplicht is de situatie ernstiger en is buiten lopen helemaal niet meer toegestaan.
Wat betekent dit voor biologische en vrije-uitloopkippen?
Voor houders van biologische kippen of vrije-uitloopkippen is een ophokplicht ingrijpend. Normaal is het buiten lopen juist een vereiste voor het biologische keurmerk of het “vrije uitloop”-label. Bij een wettelijk verplichte ophokplicht geldt echter een uitzondering: eieren van kippen die noodgedwongen zijn opgehokt, mogen tijdelijk toch worden verkocht als vrije-uitloopeieren of biologische eieren. Die uitzondering geldt in de Europese Unie voor een bepaalde periode (doorgaans maximaal twaalf weken). Daarna moeten de eieren worden omgelabeld als scharreleieren, zolang de ophokplicht voortduurt.
Hoe lang duurt een ophokplicht?
Er is geen vaste einddatum vooraf vastgesteld. De overheid beoordeelt doorlopend of de situatie het toelaat de maatregel op te heffen. Zodra het risico daalt, kan de ophokplicht worden omgezet naar een afschermplicht of helemaal worden ingetrokken. In jaren met heftige vogelgriepuitbraken kan een ophokplicht meerdere maanden aanhouden. In eerdere uitbraakjaren duurde de maatregel soms van het najaar tot ver in het voorjaar.
Wat zijn de regels voor hobbyhouders?
Ook als je maar een handvol kippen houdt als hobby, ben je verplicht om je aan de ophokplicht te houden. In de praktijk betekent dat: zorg voor voldoende overdekte ruimte, zorg dat wilde vogels er niet bij kunnen en geef je kippen geen toegang tot de tuin of een open uitloop. Controleer de website van de NVWA of Rijksoverheid.nl voor de actuele status, want de maatregel kan van dag op dag veranderen.
Een ophokplicht voor kippen is ongemakkelijk, zeker als je dieren gewend zijn aan buiten lopen, maar de maatregel beschermt zowel de volksgezondheid als de rest van de pluimveesector tegen de verspreiding van vogelgriep. Houd de officiële kanalen in de gaten voor de actuele stand van zaken, en pas je stal of uitloop op tijd aan zodra de overheid de maatregel afkondigt.
