Een wolkenkrabber is een gebouw dat zo hoog is dat het bijna de wolken lijkt te raken. De naam zegt het al: het lijkt alsof zo’n toren door de lucht schraapt. Overal ter wereld staan indrukwekkende hoge gebouwen die steden een herkenbaar silhouet geven. Maar hoe zijn die reusachtige torens ontstaan, wat maakt ze zo bijzonder en wat zijn de hoogste exemplaren ter wereld? Dat lees je in deze blog.
De geschiedenis van hoge gebouwen
Het verhaal van de moderne stadstoren begint in de tweede helft van de negentiende eeuw in de Verenigde Staten. Chicago en New York waren steden die snel groeiden, maar er was weinig ruimte. De oplossing was simpel: niet verder bouwen, maar omhoog. De uitvinding van de veilige lift, rond 1852 door Elisha Otis, maakte het mogelijk om gebouwen te bouwen die mensen ook echt konden gebruiken op grote hoogte. De eerste stalen draagconstructies zorgden er daarna voor dat gebouwen steeds slanker en hoger konden worden. In 1885 werd in Chicago het Home Insurance Building neergezet, dat door velen wordt gezien als het eerste echte hoge kantoorgebouw in moderne zin. Daarna volgde een periode waarin steden met elkaar wedijverden om de hoogste toren te bouwen.
Hoe een toren zo hoog kan worden
Achter elk hoog gebouw gaat veel techniek schuil. Staal en beton zijn de belangrijkste bouwmaterialen, maar de vorm van het gebouw is minstens zo belangrijk. Hoge torens staan bloot aan harde wind, en dat is een van de grootste uitdagingen voor architecten en ingenieurs. Veel moderne gebouwen hebben een licht gebogen of taps toelopende vorm om de winddruk te verminderen. Diep in de grond worden grote funderingen aangelegd, soms tientallen meters diep, zodat het gebouw stabiel blijft. In sommige torens hangt of staat een zogenaamd slingergewicht, een zware massa die meegaat met de beweging van het gebouw en zo schommelingen opvangt. De Taipei 101 in Taiwan heeft zo’n gewicht van maar liefst 660 ton dat binnenin zichtbaar is voor bezoekers.
De hoogste gebouwen ter wereld
De Burj Khalifa in Dubai is met 828 meter momenteel het hoogste gebouw op aarde. Het gebouw telt 163 verdiepingen en werd in 2010 officieel geopend. Op de 124e verdieping bevindt zich een uitkijkplatform met een weids uitzicht over de woestijnstad. Maar er zijn plannen voor gebouwen die nóg hoger worden. De Jeddah Tower in Saudi-Arabië is in aanbouw en wordt naar verwachting meer dan 1.000 meter hoog. In Europa is het een ander verhaal: hier zijn de torens een stuk bescheidener van omvang. De Shard in Londen is met zijn 310 meter het hoogste gebouw van de Europese Unie niet meegerekend. In Nederland is de Zalmhaventoren in Rotterdam momenteel de hoogste toren, met een hoogte van 215 meter. En dan is er nog de bekende Tour Montparnasse in Parijs, een toren van 210 meter die jarenlang het hoogste gebouw van Frankrijk was en nog altijd een opvallende plek in het Parijse stadslandschap inneemt.
Hoge gebouwen en hun invloed op de stad
Een hoog gebouw verandert niet alleen de skyline, het heeft ook invloed op de omgeving op straatniveau. Grote torens kunnen schaduw werpen op pleinen en straten, en ze trekken veel mensen aan die er werken of wonen. Dat zorgt voor drukte, maar ook voor meer leven in een wijk. Steden als Dubai, Shanghai en New York zijn mede bekend geworden door hun indrukwekkende stadsgezichten. Tegelijk is er ook kritiek op grote hoogbouw. Omwonenden klagen soms over geluidsoverlast tijdens de bouw, over verlies van zonlicht of over de schaal van zulke gebouwen ten opzichte van de rest van de stad. In Parijs werd na de komst van de Tour Montparnasse in 1973 besloten dat er binnen de stadsgrenzen geen nieuwe hoge kantoorgebouwen meer mochten komen. Dat besluit heeft het Parijse stadsbeeld tot op de dag van vandaag sterk bepaald. Hoge gebouwen zijn dus niet alleen een teken van groei en ambitie, ze roepen ook vragen op over hoe een stad eruit wil zien.
Veelgestelde vragen
Wat is het hoogste gebouw van Nederland?
Het hoogste gebouw van Nederland is de Zalmhaventoren in Rotterdam. Deze toren is 215 meter hoog en werd in 2022 opgeleverd. Daarvoor was de Maastoren in Rotterdam ook al jaren het hoogste gebouw van het land.
Waarom worden er in Europa minder hoge torens gebouwd dan in Azië of Amerika?
In Europa zijn strengere regels voor bouwhoogte, zeker in steden met historische binnensteden. Veel Europese steden willen het uitzicht op oude gebouwen en kerken beschermen. In landen als China, de Verenigde Arabische Emiraten en de Verenigde Staten is er meer ruimte en zijn de regels soepeler, wat leidt tot veel meer en hogere torens.
Hoe lang duurt het om een hoog gebouw te bouwen?
De bouwtijd van een grote toren hangt af van de hoogte en complexiteit, maar gemiddeld duurt het tussen de vier en tien jaar. De Burj Khalifa in Dubai was bijvoorbeeld ruim vijf jaar in aanbouw voordat het gebouw in 2010 werd geopend.
Zijn hoge gebouwen veilig bij brand of aardbevingen?
Moderne hoge gebouwen worden ontworpen met uitgebreide brandveiligheidsmaatregelen, zoals brandwerende constructies, sprinklersystemen en meerdere vluchttrappen. In aardbevingsgevoelige gebieden worden speciale funderingen en flexibele constructies gebruikt zodat het gebouw meegeeft in plaats van breekt.
